Amsterdam'da çay saati

Afganistan’da bulunan askerlerimizi destekliyorum (Ik ondersteun onze jongens en meiden in Afganistan)… Boyle yaziyor gazetede gordugum haberin yanindaki etiket orneginin uzerinde. Habere gore hazirlanan sembolik etiketlerin amaci insanlarin Afganistan’da bulunan ve belkide yakindan tanidiklari, aileleri, arkadaslari olduklari kisilere bu etikleri tasiyarak destek olmalari. Insanlara anlatilan ve onlarin dusunmesi istenilen amac bu. Askerlerin orda neler yasayabilecekleri dusunuldugunde ve duygusalligimizi da bu ise karistirdigimizda bundan daha dogal ne olabilir ki diyor insan ve bir etikette ben ismarlayayim ve benim de katkim olsun istiyor. Bana gore gercekler ise ancak olayin daha genis cercevede incelenmesi ile ortaya cikiyor.

Afganistan’da bulunan insanlardan kasit Hollanda’dan oraya baris goturmek icin, ulkenin tekrar ayaga kalkmasini saglamak icin yollanan askerler. Evet bu amacla bircok asker gonderildi Afganistan’a, en azindan gonderilis amaclarinin bu oldugu tekrarlandi surekli. Yasananlar ise bunun boyle olmadigini cok guzel gosteriyor. Tek tek geldi catisma ve olum haberleri. Medyanin bize gosterdigi kadariyla takip edebildik orda Afganistan’a nasil yardim edildigini ve yardimdan neyin kastedildigini. Tabi ki yine ayni medya bize Balkenende’nin Afganistan ziyaretini ve orda yasanan gelismelerin Afganistan icin ne kadar iyi oldugunu da gosterdi. Inanmak isteyenler ve bunun aksinden korkanlar elbette inandi fakat ilginctir cok surmedi askerlerin orda sivilleri oldurdugune dair yapilan haberlerin baslamasi.

Elbette bu etiketler piyasaya suruldugunde insanlar cogu seferinde oldugu gibi orda yasananlari animsamayacak, animsanan seyler sadece askerlerin orda yasadigi zorluklar olacak. Biz burda Hollanda’da sadece ordaki askerlerin zor gunler yasadigini dusunup onlara destek oldugumuzu belirtmek icin o etiketleri tasiyacagiz. Peki onlar bizim destegimizle daha bir istekli mi oldurecekler ordaki halki? Yani biz onlari desteklerken bir yandan da onlarin orda yaptiklarini onayliyor olmayacak miyiz? Masumca bir etiket gibi gorunseler de bu etiketler bize orda yapilanlari onaylatmanin ve destekletmenin bir yolu degil mi? Peki bu harekete bilmeden kac kisi dahil olacak… Bunu da ilerleyen gunlerde haber yaparlar artik.

Hatta olaya dair bir haber cikmis bile...

Özlem

Bu yaziyi bundan once Turkce olarakta blogumuzda yayinlamistik. IOT tarafindan yazi Hollandaca'ya cevrilmis. Blogta yayinlamakta bizim gorevimiz. Iyi okumalar...

Auteur: Seda Yenil

Oorspronkelijke titel: Töreler öyle dedi

In Gaziantep heeft Selahattin Sezgen zijn zusje met een luchtbuks vermoord. Toen hij hoorde dat zijn zusje buitenechtelijk zwanger was geraakt, deserteerde hij uit militaire dienst.  Bij zijn arrestatie zij Sezgen: “Haar buik werd steeds dikker. Als ik vroeg wat er aan de hand was huilde zij telkens. Toen ik hoorde dat zij buitenechtelijk zwanger was geraakt kon ik dat niet verdragen. Ik heb haar vermoord omdat zij tegen onze traditie in gehandeld heeft.”

Wat voelde u toen u bovenstaand bericht las? Had u medelijden met zijn zusje, of maakte het u angstig dat zoiets zich voordoet in de 21^e eeuw? Bijna iedereen die een dergelijk bericht voor het eerst leest krijgt een gevoel van afkeer. Met de tijd slijt de woede en verbazing. Het gevoel van afkeer doet zich alleen voor op het moment van lezen. Dit soort maatschappelijke problemen komen al jaren voor in Turkije en andere landen, maar op de een of andere manier hebben veel regeringen tot dit moment gewacht om het bovenaan de agenda te plaatsen. Hoewel die normen en waarden er al jaren toe leiden dat mensen verbrand, vermoord of op een andere manier beschadigd worden, beschouwen regeringen die normen en waarden nu pas als een probleem. Zijn de ervaringen die men hiermee heeft gehad niet erg genoeg geweest?

Tot anderhalf jaar geleden kregen daders van eergerelateerde delicten een strafvermindering oplopend tot 2 jaar. Eerwraak werd gezien als een bijzondere variant van “moord met voorbedachte raden”, namelijk als “moord vanuit eergerelateerde motieven.” Eergerelateerde motieven werden als verzachtende omstandigheid beschouwd. Zelfs in sommige landen in Europa was het mogelijk daders van eerwraak lichter te straffen door de traditie te zien als verzachtende omstandigheid. Regeringen, die eergerelateerd geweld niet kunnen voorkomen, maar waarvan verwacht mag worden dat zij de slachtoffers van eergerelateerd geweld steunen, achten strafvermindering voor de moordenaars gepaste steun voor de slachtoffers.

Hoe moeten wij dan wel kijken naar de hedendaagse ontwikkelingen? De stijging van het aantal series op tv valt elke dag meer op. De beroemde levens van de grootgrondbezitters, wier misdadige levenswijze als legitiem wordt voorgesteld, bereiken dagelijks veel van onze huiskamers. De nonsens van die series zullen bij veel mensen aanvankelijk afkeer oproepen, maar na verloop van tijd begint men het normaal te vinden. Hoe kan het toch dat wij het normaal zijn gaan vinden dat de grootgrondbezitter ondanks dat het wettelijk gezien niet mogelijk is meerdere vrouwen heeft? Hoe kan het toch dat wij er zonder afkeer naar kijken alsof het de normaalste zaak van de wereld is als de personages zich schikken naar regels onder het mom van “Het is onze traditie”? En misschien wel de allerbelangrijkste vraag: Hoe kunnen wij nieuwsberichten die een storm in ons zouden moeten doen opwaaien, toestanden vergelijkbaar met scènes uit beroemde series, normaal vinden? Misschien zijn die series er juist voor bedoeld om onze afkeer te doen verminderen. De series zorgen ervoor dat mensen vertrouwd raken met eergerelateerd geweld. Het is de vraag wat de doelen van de regeringsleiders, en vooral van de Turkse Hoge Raad van Radio en Televisie (HRRT) in deze zijn.

Van elke 10 werklozen in Turkije zijn er 7 vrouw, van de 10 vrouwen die werken, werken er 7 gratis voor de familie, van elke 10 vrouwen zijn er 2 analfabeet, meer dan de helft van de vrouwen zijn slachtoffer van geweld en seksuele intimidatie. In Turkije worden nog steeds miljoenen vrouwen uitgehuwelijkt, het hebben van meerdere vrouwen komt ook nog voor en er is nog iets wat wij niet moeten vergeten: Elk jaar worden tientallen vrouwen om het leven gebracht door middel van eergerelateerd geweld. Dit zijn de feiten vanuit het perspectief van de vrouw. Maar zoals wij in het hedendaagse Turkije weten, doet eergerelateerd geweld zich niet alleen voor van mannen tegen vrouwen. Uit het rapport Eergerelateerd Geweld en Eerwraak van het hoofdbureau van openbare orde van de Turkse politie blijkt dat niet alleen vrouwen slachtoffer worden van eerwraak. Ook kunnen wij uit de statistieken van de Turkse politie opmaken dat eergerelateerd geweld niet alleen in het oosten van Turkije voor komt. De conclusie die wij uit dit rapport kunnen trekken is dus dat eergerelateerd geweld niet alleen een probleem van vrouwen betreft, maar een maatschappelijk probleem is. Het belang van het zien van eergerelateerd geweld als maatschappelijk verschijnsel, is dat er in de maatregelen ter bestrijding van eergerelateerd geweld geen plaats kan zijn voor vijandigheid tegen mannen. Eerwraak is een maatschappelijk probleem en om dit op te lossen moeten de maatregelen genomen worden op basis van vrijheid en gelijkheid. Alleen als mensen de handen in een slaan kunnen zij de strijd aangaan met een belangrijk maatschappelijk probleem als eergerelateerd geweld. Zolang wij elkaar als zondebok beschouwen kunnen wij dit probleem onmogelijk oplossen, laat staan voorkomen.

Om dit maatschappelijke probleem op te lossen, moeten de oorzaken aangepakt worden en maatregelen genomen worden voordat straffen nodig is. Om dit te kunnen realiseren moet eerst de rol van de vrouw in het gezin veranderen. De rol van de vrouw in het gezin moet niet alleen het huishouden en de zorg voor de kinderen zijn, zij moet ook een rol in de samenleving gaan spelen. Hiervoor moeten de voorzieningen die de vrouw de mogelijkheid geven om actief te zijn in de samenleving, zoals wasserettes en crèches, beter worden. Als vrouwen tijd kunnen maken om zich in te kunnen zetten voor de samenleving kan de ongelijkheid in man-vrouw verhoudingen uit de wereld geholpen worden, en is het mogelijk dat vrouwen met behoud van de eer integreren in het dagelijks leven.

27 Nisan 8 Mayýs tarihleri arasýnda Türkiye’deydim. Çok güzel, çok önemli ve unutulmaz 11 gün geçirdim. Bir kaç yýldýr 1 Mayýs’ta Ýstanbul’da olmak istiyordum. Bu sefer baþardým, evet istediðim olmuþtu, hemde çok önemli bir 1 Mayýs’ta, Kanlý 1 Mayýs’tan tam 30 yýl sonra. Yine Taksimdeydik, Yine Taksimde olacaktýk. Saat 9’da Beþiktaþ’ta Yurtsever Cephe’nin bayraðýnýn altýndaydým. Çevik kuvvet karþýmýzda. Onlar gaz maskeleriyle, onlar coplarýyla. Daha tam toplanamamýþtýk bile, toplanamamýþtýk çünkü yollar kapalýydý. Ýstanbul ‘un kapýlarý, Taksim’in kapýlarý, Beþiktaþ’ýn kapýlarý emekçilere kapalýydý. Daðýtýn emriyle çýkmýþtý çevik karþýmýza, çevik hazýrol denildiðini duyduk, tek amacý daðýtmaktý, daðýttý ama yinede amacýmýza ulaþmamýza engel olamadý. O kadar çok biber gazý kullandýlar ki, Beþiktaþ’ta o an orada olan herkes etkilendi. Ben en çok etkilenenlerden biriydim, 2 saat boyunca gözlerimi açamadým. Cop aðrýlarý ise gözlerimi açtýktan sonra baþladý. Göz altýna alýnmaktansa son anda kurtuldum. Çok komik bir þekilde hemde. Polis tuttu kolumdan, içimden dedim ki iþte þimdi gözaltýna alýnýyorum, o anda bir baþka kiþiyi daha tutmaya çalýþtý, oysa orada kiþi baþýna bir polis düþüyordu, neden iki kiþiyi tutmaya çalýþtý anlamýþ deðilim, zaten bu polislerin yaptýklarýna akýl sýr ermiyor. Kolumdan tuttuðu an « býrak » diye baðýrdým, o an ki tepkime þaþýrmýþ olacak ki býraktý, yada baþka bir sebebi var, bilmiyorum. Sonra üç dört polis üzerime yürüdüler, o an gözüme çarpan büfeye yöneldim ve oradan geçen biriymiþ gibi davrandým. Sonra polisler eþliðinde kalabalýktan uzaklaþtým, bir kafeye geçtim. Gözlerim yarým açýk bir þekilde vardýðýmda cafeye gördüm ki bir ben deðilim herkes benim gibi, ellerinde limonlar, bibergazýný etkisiz hale getirmeye çalýþýyorlar. Durumum gitgide kötüleþti. Gözlerimi hiç açamaz hale geldim. Bu yüzden çýkamadým Taksim’e. Ama beni temsilen çok fazla kiþi vardý Taksim’de. Yinede içim içimi yiyordu hani diyordum bu kadar bibergazý yemiþken, bu kadar cop yemiþken orada olmak benimde hakkýmdý. Ama sözüm var kendime gelecek yýl tek baþýma da olsa çýkacaðým.

30 yýl önce 1 Mayýs 1977’de, yaptýklarýný yine yapmak istediler. Yine olaðan güçleriyle saldýrdýlar. 35 yýl önce 6 Mayýs’ta nasýl 3 fidana kýydýlarsa…

Ýkinci önemli þey ise katýldýðým baðýmsýzlýk yürüyüþüydü. Büyük bir imaj deðiþikliðiyle çýktým arkadaþlarýn karþýsýna o gün. 1 Mayýs’ta o an onlarý yaþamýþ kiþi deðil de sanki baþkasý vardý karþýlarýnda. Hiç etkilenmemiþ gibi. Birara “býrakýn basýn açýklamasýný ben yapacaðým” bile dedim.

Þimdi internette Beþiktaþ’tan görüntüler var, izliyemiyorum. Ýzledikçe ayný þeyleri yaþýyorum, bibergazýnýn kokusu tekrar burnuma gelmeye baþlýyor, bunalýyorum.

2 Mayýs’ta Beyazýt’ta basýn açýklamasý yapýlmadan önce bir cafeye oturduk ama aklýmdan yine polisler daðýtýrsa sorusu geçip duruyordu. Bir daha yaþamak istemiyordum ayný þeyleri. Bu sefer yanýmda çantada vardý mümkünati yoktu koþamazdým o þekilde. Ama limonlarýmý hiç ayýrmadým yanýmdan. Dilimden düþmeye 3 kelime « limon hayat kurtarýr » oldu o günlerde. Bu polisin saðý solu hiç belli olmaz diyerek getirdim yanýmda. Basýn açýklamasýndan sonra yürümeye baþladýk. Hadi tek sýra halinde yürüyeceðiz dediler kabul ettik. Havada yaðmurlu. Kadýköy’e geçeceðimizi biliyorduk ama nasýl, nereden hiç bilgimiz yoktu. Baþladýk yürümeye. Ýnsanlar bakýyorlar, « sonu ne zaman gelecek » diye söylenenler oldu, gelmez bunun sonu dedim birkaçýna. Bazen arabadakilere öyle bir çýkýþmýþým ki, bir ara yürüyüþte yanýmda olan kuzenim « halkýma öyle davranma » bile dedi. Haketmeseler yapar mýyým hiç.

Ýlkönce dedik ki tamam Eminönü’nden bineceðiz vapurlara Kadýköy’e geçeceðiz, Eminönü’nden geçtik. Köprüdeki halimiz süperdi, görüntü görmeye deðerdi. Sonra Karaköy’den vapura bineceðiz diye düþünmeye baþladýk. Karaköy’den de hiç durmadan geçtik. Beþiktaþ‘a doðru yola koyulduk. Güzel bir düþünceydi. Dün Beþiktaþta daðýtmaya gelen polisler þimdi bizimle sivil bir halde Beþiktaþ’a doðru yürüyorlardý. Bizim bir amacýmýz vardý, baðýmsýzlýk için yürüyorduk onlarsa bizi takip ediyorlardý. Birara « iki gündür bunlardan çektiðimiz nedir » dediklerini bile duyduk. Iki gündür biz davet etmiyorduk onlarý o yüzden sorunun cevabý bizde deðildi. Ayrýca 1 Mayýs’ta biz daha çok zarar gördük, biz hiç þikayet ediyor muyduk onlarýn yakýn takipte oluþlarýný. Asýl bizim neydi iki gündür onlardan çektiklerimiz!

Yürüyüþ devam ediyordu, Kocaeli’ne trenle geçtik, bir tren dolusu insan, bir tren dolusu Yurtsever, bir tren dolusu Deniz Gezmiþ. Her durakta, Kocaeli’nde, Bolu’da, Eskiþehir’de yürüyerek büyüyorduk, çoðalýyorduk. Çoðaldýðýmýzý gördükçe daha çok yürümek istiyorduk, yürüyorduk.

1 Mayýs’tan sonra polislerle ilk defa Ankara’da tekrar karþýlaþtýk. Bu sefer daha hazýrlýklýydýk, bu sefer zincirlerimiz daha saðlamdý.Uzaktan bakmakla kaldýlar.

6 Mayýs’ta 3 fidanýn, Deniz Gezmiþ’in, Yusuf Aslan’ýn, Hüseyin Inan’ýn, mezarýný ziyaret ettik. Bizden önce gelenler vardý, bizden sonrada orada kalanlar. Biz karanfillerimizi býrakýp oradan ayrýldýk, yürüyüþümüz bitmemiþti daha… Ve hala sürüyor… Yeryüzü aþkýn yüzü oluncaya dek…

Deniz